İstanbul Bilgi Üniversitesi ve Travma ve Afet Ruh Sıhhati Çalışmaları Derneği (TARDE) işbirliğiyle “İstanbul Zelzelesinin Birinci 3 Günü Çalıştayı” ve “IV. Türkiye Travmatik Gerilim Kongresi” düzenlendi. Aktiflikte, afetlere hazırlık, müdahale ve düzgünleşme süreçleri derinlemesine tartışıldı ve muhtemel İstanbul sarsıntısına yönelik hazırlıklar, bilimsel ve çok disiplinli bir bakış açısıyla ele alındı
İstanbul ve Marmara Bölgesi’nde beklenen büyük zelzele, toplumsal farkındalık ve hazırlık uğraşlarının odağında yer alıyor. Bu çerçevede İstanbul Bilgi Üniversitesi ile Travma ve Afet Ruh Sıhhati Çalışmaları Derneği (TARDE) işbirliğiyle afetlere hazırlık, müdahale ve güzelleşme süreçlerini ele almak hedefiyle IV. Türkiye Travmatik Gerilim Kongresi”nin birinci gününde “İstanbul Sarsıntısının Birinci 3 Günü Çalıştayı” düzenlendi.
Akademisyenler, lokal idare temsilcileri, kamu yetkilileri ve sivil toplum kuruluşları temsilcilerinin iştirakiyle gerçekleşen aktiflikte, bilimsel bilgiler ışığında müdahale ve düzgünleşme süreçlerinin nasıl yapılandırılması gerektiği masaya yatırıldı. Çalıştayda muhtemel bir İstanbul sarsıntısında birinci 72 saatte yaşanabilecekler Sıhhat Hizmetleri, Arama Kurtarma, Toplumsal Hizmetler, Sanayi ve İşletmeler ile İrtibat ve Medya üzere farklı oturumlarda ele alındı. Sıhhat hizmetlerinin afet anında nasıl devreye girdiği, arama kurtarma gruplarının kapasitesi ve istekli sistemlerin değeri, afetin psikososyal tesirleri, sanayi tesislerinin hazırlık seviyesi, kriz anında bağlantı stratejileri ve lojistik, ulaşım ile barınma altyapısının sürekliliği üzere hususlar, uzmanlar tarafından ayrıntılı bir formda tartışıldı.
Açılış konuşmasında kelam alan İstanbul Bilgi Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. M. Ege Yazgan, “Son yıllarda artan afetler, savaşlar ve pandemiler sırf fizikî değil, ruhsal açıdan da derin tesirler yaratıyor. Afetlerin ekonomik yükü kadar, uzun vadeli psikososyal tesirleri de bireyleri ve toplumları derinden etkiliyor. Bu durum, afetlere sırf mühendislik ve lojistik açıdan değil, psikososyal açıdan da bütüncül bir yaklaşımla hazırlıklı olmayı mecburî kılıyor. Bu kongre, bilimsel bilginin ötesinde, travmalara karşı daha dirençli bir toplum inşa etme gayretine katkı sunuyor. Burada kurulan her bağ, gelecekte daha süratli ve tesirli tahliller için çok değerli.” dedi.
Etkinliğe katılan İstanbul Vali Yardımcısı Mahmut Hersanlıoğlu, afet idaresinin sırf kurumların değil, tüm toplumun ortak sorumluluğu olduğunu söz etti. Hersanlıoğlu, “İstanbul’da bir sarsıntı yaşanırsa birinci 12 saat içinde profesyonel arama kurtarma takımlarına önemli gereksinim duyacağız. Bu nedenle üniversitelerde afet kulüplerinin kurulmasını destekliyor, gençleri afet eğitimlerine dahil etmeyi hedefliyoruz. İstanbul’da yürüttüğümüz İstanbul Risk Azaltma Planı ve Afet Müdahale Planı çerçevesinde, 39 ilçede çalışmalar yürütülüyor.” dedi. Hersanlıoğlu ayrıyeten, afet şuurunun erken yaşta kazandırılmasının ehemmiyetine dikkat çekerek, Ulusal Eğitim müfredatına afet hususlarının dahil edilmesinin bu manada sevindirici olduğunu belirtti.
İstanbul Bilgi Üniversitesi Afet Çalışmaları Uygulamalı Ruh Sıhhati Yüksek Lisans Programı Yöneticisi ve TARDE Yönetim Kurulu Lideri Prof. Dr. A. Tamer Aker, “Depreme hazırlıksız yakalanmayı 1999 yılında ve 6 Şubat sarsıntılarında yaşadık. Bu sefer o denli olmamak için bu şuuru ve yapıyı yerleştirmemiz gerekiyor” dedi.
BİLGİ Sağlık Bilimleri Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Zeynep Şimşek, afetlere ferdi ve toplumsal seviyede zihinsel hazırlığın hayati değere sahip olduğunu vurgulayarak şunları söyledi: “Deprem anında ne yapacağımızı bilmek, yalnızca fizikî değil, zihinsel ve bilişsel bir hazırlık gerektiriyor. ‘Şunları yaparsam hayatta kalabilirim’ diyebilecek bir farkındalık seviyesine ulaşmamız kural. Afet sonrası yaşanan şok, denetim kaybı ve inanç hissinin sarsılması, bilhassa dezavantajlı kümeler için daha derin tesirler yaratıyor. Anne babasını kaybetmiş çocuklar, yaşlılar, hastalıklarla gayret eden bireyler üzere kümelerin muhtaçlıklarını evvelce planlamak toplumsal hizmetlerin temel sorumluluklarından biri.”
Çalıştaya katılan İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Afet İşleri Dairesi Başkanı Ergün Cebeci ise, İstanbul’un büyük bir sarsıntı riski taşıdığına dikkat çekerek kurumlar ortası uyumun kıymetine vurgu yaptı: “Afet idaresinin en kritik süreci olan birinci üç gün; ulaşım, sıhhat, barınma, defin ve besin üzere temel hizmetlerin organize edilmesi açısından hayati değere sahip. İBB olarak, afetin birinci anlarında bile müdahale edebilmek için 10 yeni lojistik merkez kuruyor, afet simülasyon ve eğitim merkezlerini hayata geçiriyoruz.” Cebeci, afet eğitimlerinin yaygınlaştırılması, kriz idare merkezlerinin aktifleştirilmesi ve zelzele parkları üzere fizikî alanların artırılmasının da belediyenin öncelikleri ortasında olduğunu belirtti.
‘Depremle ilgili bilimsel temeli olmayan sayılar kaygı yaratıyor’
Kocaeli Üniversitesi Jeofizik Mühendisliği Kısmı Öğretim Üyesi ve Çalıştay Lideri Prof. Dr. Şerif Barış olası İstanbul sarsıntısına yönelik değerlendirmelerde bilgi kirliliğine dikkat çekerek, “Medyada 300 binden 4 milyona kadar yansıtılan can kaybı sayıları bilimsel bir tabana dayanmıyor. Bunlar hiçbir bilimsel çalışma yapmadan ortaya koyulan şahsî öngörülerdir. Bilim, olasılıklarla çalışır; çalışmalara nazaran 30 yıl içinde 7,3 ve üzeri büyüklükte bir zelzele mümkünlüğü yüzde 47 olarak belirlendi. Bu, her an sarsıntı olacak demek değildir” dedi. Barış, medyaya da bu noktada değerli bir sorumluluk düştüğünü söyleyerek “Korkutucu değil, bilinçlendirici lisan kullanılmalı” ikazında bulundu.
‘Yırtılma doğrultusu ve yer yapısı hasarın mukadderatını belirliyor’
Deprem sırasında oluşan gücün yeryüzüne nasıl ulaştığını açıklayan Barış, yırtılma doğrultusunun kıymetine de dikkat çekti: “Depremde hasar yalnızca büyüklüğe değil, fay sınırına yakınlık ve yırtılma doğrultusuna bağlı olarak artar. İstanbul’un altından geçen etkin bir fay yok, Kuzey Marmara Fayı deniz içindedir. Bu, sarsıntının tesirini azaltan değerli bir avantaj. Ayrıyeten İstanbul’da kalın alüvyonlu yerlerin az olması ve liman ile havaalanlarının fay sınırlarından uzakta bulunması, mümkün bir afette erişim ve müdahaleyi kolaylaştıracaktır. Hatay’da bu yapılamadığı için tesir çok daha yıkıcı oldu.” Barış, afet kültürünün eğitimle şekillendiğini vurgulayarak Türkiye’de en az 10 yıl boyunca okul öncesinden başlayarak uygulamalı afet eğitiminin koşul olduğunun altını çizdi.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı